17. İsra suresi

O subhandır. Kulunu, Mescid-i Harâm'dan çevresini mübarek kıldığımız Mescid-i Aksa'ya bir gece yürüttü. Ona âyetlerimizi göstermek için. Kuşkusuz O, Her Şeyi Duyan'dır, Her Şeyi Gören'dir.

Mûsâ'ya, İsrâîloğulları'na, Benden başka bir vekîl edinmeyin diye, doğru yola ileten o Kitâp'ı verdik.

Ey Nûh ile birlikte taşıdığımız kimselerin soyundan olanlar! Gerçek şu ki, o çok şükreden bir kuldu.

İsrâîloğulları'na Kitâp'ta yargıda bulunduk: "Siz kesinlikle iki kez yeryüzünde fesat çıkaracaksınız ve kibirlenip böbürleneceksiniz."

Birincisinin zamanı gelince çok güçlü kullarımızı üzerinize gönderdik. Yurtlarının içlerine kadar girdiler, işgal ettiler. Böylece yapılan uyarı gerçekleşmiş oldu.

Sonra sizi, onlara karşı tekrar üstün kıldık. Size mallarla ve evlatlarla yardım ettik. Ve sayınızı çokça artırdık.

Eğer iyilik yaparsanız, kendinize iyilik yapmış olursunuz. Eğer kötü olursanız, o da kendiniz içindir. Diğer bozgunculuğunuzun cezalandırma zamanı geldiğinde, sizi kötü duruma düşürmek için, ilk kez girdikleri gibi mescide girsinler. Ve yücelttiğiniz şeyleri darmadağın edip mahvetsinler.

Umulur ki Rabb'iniz size merhamet eder. Eğer siz dönerseniz, Biz de döneriz. Ve Biz Cehennem'i Kâfirler için kuşatıcı kıldık.

Kuşkusuz bu Kur'an, en doğru yolu gösterir. Sâlihâtı yapan Mü'minlere kesinlikle büyük bir ödül olduğunu müjdeler.

Âhiret'e îmân etmeyenlere can yakıcı bir azâp hazırlandığını haber verir.

İnsan hayra dûa eder gibi, şerre dûa ediyor. İnsan çok acelecidir.

Biz geceyi ve gündüzü iki âyet yaptık. Sonra geceyi karanlık, gündüzü aydınlık yaptık ki Rabb'inizin bahşettiği nimetleri çalışıp kazanasınız ve yılların sayısını ve hesabını yapma imkânı bulasınız. Biz, her şeyi ayrıntılı olarak açıkladık.

Her insanın kuşunu kendi boynuna doladık. Kıyâmet Günü, yaptıklarının tamamını gösteren kitâbı önüne koyarız.

Kitâbını oku. Bugün hesap görücü olarak sen kendine yetersin.

Kim doğru yolda olursa, ancak kendi iyiliği için doğru yolda olur. Kim de saparsa ancak kendi kötülüğü için sapmış olur. Ve hiçbir yük taşıyıcı, başkasının yükünü yüklenmez. Ve Biz, bir resûl göndermedikçe azâp edecek değiliz.

Biz bir beldeyi yok etmek istersek, varlık ve güç sahibi ileri gelenlerine uyarımızı yaparız, buna rağmen bozgunculuk yaparlarsa böylece söz hak olur. Ve onu helâk ederek yok ederiz.

Nûh'tan sonra böyle nice nesilleri yok ettik. Kullarının suçlarını görmede ve haberdar olmada tek başına Rabb'in yeter.

Kim aceleyi isterse, hak eden kimseye dilediğimiz şeyi çabuklaştırırız. Sonra onun için Cehennem'i mekân yaparız. Kınanmış ve kovulmuş olarak oraya girer.

Kim de Âhiret'i isterse ve Mü'min olarak onun gerektirdiği şekilde çalışırsa, işte onların çalışmaları meşkûrdur.

Her birisine; bunlara da, bunlara da Rabb'inin ihsânından ulaştırırız. Çünkü senin Rabb'inin ihsânı engellenmiş değildir.

Bak! Onların bir kısmını bir kısmından daha fazla imkân sahibi kıldık. Elbette Âhiret, dereceler ve imkân bakımından da daha büyüktür.

Allah ile birlikte başka bir ilâh edinme. Yoksa kınanmış ve hor görülmüş olarak kalırsın.

Rabb'in, kendisinden başkasına kul olmamanızı, anne ve babaya iyi davranmanızı kaza etti. Eğer ikisinden birisi veya her ikisi senin yanında yaşlanırlarsa sakın onlara "öf" deme, onlara kaba davranma. Ve ikisine de kerim şekilde konuş.

Ve merhametle, alçakgönüllüce onlara kol kanat ger. Ve de ki: "Rabb'im, onların beni büyütürken gösterdikleri merhamet gibi, onlara merhamet et."

Rabb'iniz niyetinizi çok iyi bilir. Eğer salihler olursanız, o zaman kuşkusuz O, Kendisine yönelenleri bağışlayıcıdır.

Yakınlık sahibine, düşkünlere ve yol oğluna yardım yap! Savurganlık yaparak saçıp savurma.

Saçıp savuranlar, şeytânların kardeşleridir. Şeytân ise Rabb'ine karşı çok nankördür.

Rabb'inden, ümit ettiğin rahmeti isterken, onlardan yüz çevirirsen bari yumuşak davranarak gönüllerini al.

Elini bağlayıp boynuna asma. Onu büsbütün de açma. Aksi halde kınanırsın ve yaptığına pişman olur kalırsın.

Rabb'in, dilediği kimsenin rızkını genişletir ve bir ölçüye göre verir. O, kullarından Haberdar Olan'dır, Her Şeyi Gören'dir.

Yoksulluk endişesi ile çocuklarınızı öldürmeyin. Onları ve sizi sadece Biz rızıklandırırız. Onların öldürülmesi büyük bir yanlıştır.

Zinâya yaklaşmayın. Kuşkusuz o bir fuhuştur ve kötü bir yoldur.

Allah'ın harâm kıldığı bir canı haksız yere öldürmeyin. Kim haksız yere öldürülürse, Biz onun velisini sûltan kıldık. O da öldürmede haddi aşmasın. O yardım olunmuştur.

Olgunluk çağına erişinceye kadar, iyiliği için olmadıkça yetimin malına dokunmayın. Ve verdiğiniz sözleri yerine getirin. Verilen söz insanı sorumlu yapar.

Ölçtüğünüz zaman tam ölçün ve doğru terazi ile tartın. Hayırlı ve iyi olan budur.

Hakkında bilgi sahibi olmadığın şeyin peşine düşme! Kuşkusuz kulak, göz ve fuâd bunların hepsi ondan sorumludur.

Yeryüzünde büyüklenerek yürüme! Sen asla yeri yaramazsın ve boyca dağlara erişemezsin.

Bütün bunlar, Rabb'inin yanında hoş görülmeyen kötü şeylerdir.

İşte bunlar, senin Rabb'inin, sana Hikmet'ten vahyettiği şeylerdendir. Allah ile birlikte başka ilâh edinme. Yoksa kınanmış ve kovulmuş olarak Cehennem'e atılırsın.

Rabb'iniz, oğulları size ayırdı da kendisi meleklerden kızlar mı edindi? Siz gerçekten çok büyük laf ediyorsunuz.

Ant olsun ki Biz, bu Kur'an'da öğüt alsınlar diye her türlü açıklamayı yaptık. Oysaki bu onların yalnızca nefretlerini arttırdı.

De ki: "Eğer dedikleri gibi, Onunla beraber başka ilâhlar olsaydı, o zaman onlar da mutlaka arşın sahibine bir yol ararlardı."

Allah, onların iddialarından Münezzeh'tir ve Yücedir.

Yedi gök, yeryüzü ve içindekiler, Onu tesbîh ederler. Onu hamd ile tesbîh etmeyen hiçbir şey yoktur. Fakat siz, onların tesbîhlerini kavrayamazsınız. Kuşkusuz O, Çok Hoşgörülü'dür, Çok Bağışlayıcı'dır.

Kur'an okuduğun zaman, seninle Âhiret'e îmân etmeyenler arasına görünmez bir perde çekeriz.

Kur'an'ı anlamalarına engel olsun diye, kalplerine perde, kulaklarına bir ağırlık koyduk. Sen, Kur'an'da Rabb'inin tekliğini andığın zaman, nefretle arkalarını dönüp kaçarlar.

Biz onların seni ne amaçla dinlediklerini ve kendi aralarında fısıldaştıklarında da o zâlimlerin: "Siz büyülenmiş bir adamdan başkasına uymuyorsunuz." dediklerini çok iyi biliyoruz.

Seni neye benzettiklerine bir bak! Bu yüzden sapkınlaştılar. Artık, bir daha doğru yolu bulamazlar.

"Biz kemik yığını ve toz toprak olduktan sonra, gerçekten de yeni bir yaratılışla mı diriltileceğiz?" dediler.

De ki: "İster taş ister demir olun;"

"Veya göğüslerinizde büyüyen herhangi bir varlık." Sonra da "Bizi kim geri çevirecek?" diyecekler. De ki: "Size ilk defa fıtrat belirlemiş olan." Alaylı alaylı başlarını sallayarak: "Ne zamandır o?" diyecekler. De ki: "Belki de pek yakın bir zamanda."

"Sizi çağıracağı gün, Onu överek çağrıya uyacaksınız ve Dünya'da çok kısa bir süre kaldığınızı sanacaksınız."

Kullarıma de ki: "Sözün en iyi olanını söylesinler!" Şeytân, onların aralarını bozar. Şeytân, insan için apaçık bir düşmandır.

Rabb'iniz sizi daha iyi bilir. Hak edene merhamet eder veya hak edene azâp eder. Seni onlara vekil olarak göndermedik.

Göklerde ve yeryüzünde kimlerin olduğunu Rabb'in daha iyi bilir. Ant olsun ki Biz nebilerin kimini kiminden, kimi nitelikleriyle üstün kıldık. Dâvûd'a Zebûr'u verdik.

De ki: "Onun yanı sıra, zanda bulunduklarınızı çağırın." Oysa onlar, sizden bir sıkıntıyı yok etme veya onu değiştirmeye güç yetiremezler.

İşte onların, o yöneldikleri de Rabb'lerine daha yakın olmak için vesile arayan, Onun rahmetini uman ve Onun azâbından korkan kimselerdir. Gerçekten Rabb'inin azâbı korkunçtur.

Hiçbir belde yoktur ki, Kıyâmet Günü'nden önce biz onu yok etmeyelim veya şiddetli bir azâp ile azâplandırmayalım. Bu Kitâp'ta kayıtlıdır.

Bizi âyet göndermekten alıkoyan şey, öncekilerin onu yalanlamış olmalarıdır. Semûd halkına göz göre göre o dişi deveyi verdik. Onunla kendilerine zulmettiler. Ve Biz, âyetleri uyarmaktan başka bir şey için göndermeyiz.

Hani bir zaman sana: "Rabb'in insanları kuşatmıştır." demiştik. Sana gösterdiğimiz o rüyeti ve Kur'an'da lânet edilen ağacı, sadece insanlar için fitne kıldık. Biz onları uyarıyoruz. Fakat bu onların aşırı azgınlıklarını daha da artırmaktan başka bir şeye yaramıyor.

Hani Biz meleklere, "Âdem'e secde edin." dediğimiz zaman, İblîs hariç hepsi secde etti. İblîs, "Ben, çamurdan yarattığın kimseye mi secde edeceğim?" dedi.

Dedi ki: "Bu mu benden mükerrem kıldığın varlık? Eğer bana Kıyâmet Günü'ne kadar müsaade edersen, pek azı hariç, onun soyunu kesinlikle buyruğum altına alacağım."

Allah, "Git! Onlardan kim sana uyarsa, bilin ki bunun karşılığı tam bir karşılık olarak Cehennem'dir." dedi.

"Onlardan, gücünün yettiğini sesinle ayart. Atlıların ve yayalarınla onları yaygara ile yönlendir. Mallarında ve çocuklarında onlara ortak ol. Ve onlara vaatlerde bulun. Şeytânın vadettikleri gururdan başka bir şey değildir."

"Bana yönelmiş kullarım üzerinde, senin bir sûltanın yoktur. Vekil olarak Rabb'in yeter."

Rabb'iniz, lütfundan arayasınız diye sizin için gemileri denizde yürütendir. Onun size olan rahmeti kesintisizdir.

Denizde bir sıkıntı size dokunduğu zaman, Ondan başka yalvardıklarınız kaybolup gider. Fakat sizi karaya çıkarınca, yüz çevirirsiniz. İnsan çok nankördür.

Peki, sizi karada yerin dibine geçirmesinden veya üzerinize bir kasırga göndermesinden güvende misiniz? Sonra kendinize bir vekil de bulamazsınız.

Ya da sizi tekrar oraya döndürüp de böylece üzerinize kasırgalar göndermeyeceğinden ve ettiğiniz nankörlük nedeniyle sizi boğmayacağından emin mi oldunuz? Sonra bu yaptığınızdan dolayı Bize karşı size yardım edecek birini bulamazsınız.

Ant olsun ki insanoğlunu kerem sahibi kıldık. Onları karada ve denizde taşıdık. Ve onları temiz şeylerle rızıklandırdık. Onları, yarattıklarımızın birçoğuna üstün kıldık.

O Gün, bütün insanları imâmlarıyla çağırırız. O Gün kimin kitâbı sağından verilirse, işte onlar kendi kitâplarını okurlar ve kıl kadar haksızlığa uğratılmazlar.

Dünya'da kör olan, Âhiret'te de kör olacaktır. Yol bulma bakımından körden daha şaşkın olacaktır.

Onlar, fitneyle neredeyse seni, sana vahyettiğimizden ayırarak, ondan başkasını Bize karşı uyduran bir iftiracı konumuna düşüreceklerdi. O zaman seni halil edinirlerdi.

Seni dirençli kılmasaydık, ant olsun ki sen, neredeyse az da olsa onlara eğilim gösterecektin.

O durumda sana, hayatın da ölümün de azâbını tattırırdık. Sonra Bize karşı bir yardımcı da bulamazdın.

Neredeyse seni bulunduğun yerden çıkman için tedirgin etmeyi başaracaklardı. Eğer öyle olsaydı, onlar da senin ardından ancak az bir süre kalabilirlerdi.

Senden önce de gönderdiğimiz resûllerimize uyguladığımız sünnetimiz budur. Bizim sünnetimizde bir değişiklik bulamazsın.

Güneş'in batmasından gecenin karanlığı bastırıncaya kadar salâtı ikâme et. Ve fecrin kuranı; kuşkusuz fecrin kuranı tanıklıdır.

Sana özgü nafile olarak gecenin bir kısmında onunla fetehecced et. Umulur ki Rabb'in seni makamı mahmûda ulaştırır.

De ki: "Rabb'im! Beni doğru bir girişle girdir ve beni doğru bir çıkış ile çıkar. Ve bana katından bir sûltan ver."

De ki: "Hakk geldi, Bâtıl yok oldu. Kuşkusuz ki Bâtıl yok olmaya mahkûmdur.

Kur'an'dan indirdiğimiz şeyler, Mü'minler için şifadır, rahmettir. Zâlimlerin ise yalnızca hüsranını arttırır.

Ve kimi insana nimet verdiğimiz zaman, yüz çevirerek uzaklaşır. Ve ona bir kötülük dokunduğunda umutsuzluğa düşer.

De ki: "Herkes kendi karakterine göre davranır. Rabb'in, kimin doğru yolu seçtiğini iyi bilir."

Sana rûhtan soruyorlar. De ki: "Rûh, Rabb'imin işindendir. Ve size ilimden çok az verilmiştir."

Eğer dilersek, sana vahyettiklerimizi ortadan kaldırırız; sonra Bize karşı kendine bir vekil bulamazsın.

Ancak bu, Rabb'inden bir rahmettir. Onun, senin üzerindeki lütfu çok büyüktür.

De ki: "Eğer ins ve cinn bu Kur'an'ın aynısını getirmek için bir araya gelseler ve birbirlerine yardımcı olsalar yine de onun aynısını ortaya koyamazlar."

Ant olsun Biz, bu Kur'an'da insanlara her türlü örneği verdik. Buna rağmen insanların çoğu yine de kâfirlikte diretti.

"Yerden bizim için bir pınar fışkırtmadıkça sana asla inanmayacağız." dediler.

"Veya senin hurma ve üzüm bağlarından bir bahçen olmalı ve aralarından gürül gürül nehirler akıtmalısın."

"Veya iddia ettiğin gibi, göğü paramparça edip üzerimize yıkmalısın. Veya Allah'ı ve melekleri karşımıza çıkarmalısın."

"Veya altından bir evin olmalı, ya da göğe yükselmelisin. Çıksan dahi, bize oradan okuyacağımız bir kitâp indirmedikçe senin yükselişine asla inanmayız. De ki: "Benim Rabb'im noksanlıklardan arıdır. Ben, bir beşer ve Resûl'den başka bir şey miyim ki?

İnsanlara, doğru yola ileten rehber gelince, onları îmân etmekten alıkoyan şey, "Allah, ölümlü bir beşeri mi resûl gönderdi?" şeklindeki anlayışlarıdır.

De ki: "Eğer yeryüzünün sakinleri melekler olsaydı, elbette onlara gökten resûl olarak bir melek gönderirdik."

De ki: "Benimle sizin aranızda şahit olarak Allah yeter." Kuşkusuz O, kulları için Her Şeyden Haberdar Olan'dır, Her Şeyi Gören'dir.

Allah, kime hidâyet etmişse, işte o doğru yolu bulmuştur. Kimi de saptırırsa, onun için, Ondan başka veliler bulamazsın. Kıyâmet Günü, onları; kör, sağır ve dilsiz olarak yüzüstü sürünür durumda mahşer yerine toplarız. Onların varacakları yer Cehennem'dir. O ne zaman azalsa, onlara ateşi artırırız.

Onların, cezalandırılmalarının nedeni, âyetlerimizi inkâr etmelerinden ve "Biz bir yığın kemik ve ufalanmış toz haline geldikten sonra mı yeni bir yaratılışla diriltilecekmişiz?" diye alay etmeleridir.

Gökleri ve yeri yaratan Allah'ın, tıpkı bunlar gibi, yeni yaratmalara da gücünün yeteceğini görmüyorlar mı? Kendileri için bir gün sona ereceği kesin olan bir süre tayin etmiştir. Zâlimlerin yaptıkları Küfür'den başka bir şey değildir.

De ki: "Eğer siz, Rabb'imin rahmet hazinelerine sahip olsaydınız, tükenir endişesi ile kimseye bir şey vermezdiniz. Kimi insan çok cimridir."

Ant olsun ki Biz Mûsâ'ya apaçık dokuz âyet verdik. İsrâîloğulları'na sor. Onlara geldiğinde, Firavun ona, "Ey Mûsâ! Ben kesinlikle büyülenmiş olduğunu görüyorum." demişti.

Mûsâ: "Bunları uyarıcı, aydınlatıcı olarak göklerin ve yerin Rabb'inden başkasının indirmediğini sen bildin. Ey Firavun! Ben de senin mahvolduğunu görüyorum". dedi.

Bunun üzerine yeryüzünü onlara dar etti. Biz, onu ve beraberinde olanların tamamını suda boğduk.

Arkasından İsrâîloğulları'na, "güven içinde o yerde yerleşin! Sonra Âhiret için verilen süre dolunca hepinizi toplayıp bir araya getireceğiz." dedik.

Onu hakk ile indirdik. Ve hakk ile indi. Seni, haber verici ve uyarıcı olmandan başka bir şey için göndermedik.

Kur'an'ı; onu, zamana yayarak insanlara duyurman için bölümler halinde birbiri ardınca indirdik.

De ki: "Ona ister îmân edin ister îmân etmeyin; daha önce kendilerine ilim verilenler, o, onlara okunduğu zamanlar, çeneleri üzerine secdeye kapanırlar."

Ve derler ki: "Rabb'imiz her şeyden yücedir. Rabb'imizin uyarısı kesinlikle gerçekleşecektir."

Onlar, ağlayarak çeneleri üzerine kapanırlar. Bu onların hûşûlarını artırır.

De ki: "İster Allah diye çağırın ister Rahmân diye çağırın. Hangisiyle çağırırsanız çağırın en iyi isimler Onundur." Salâtında ne fazla yükselt ne de fazla kıs. Bu ikisi arasında bir yol tut.

Ve de ki: "Hamd, çocuk edinmeyen Allah'a özgüdür. Onun mülkte ortağı yoktur. Onun acizlikten dolayı bir veliye de ihtiyacı yoktur." Onu tam bir yüceltme ile yücelt.